1. Bảo hiểm xã hội là gì?

Bảo hiểm xã hội (BHXH) không chỉ là một khái niệm hành chính mà còn là một chính sách an sinh quan trọng do Nhà nước tổ chức và quản lý, nhằm bảo vệ quyền lợi lâu dài của người lao động khi đối diện với các rủi ro trong cuộc sống như ốm đau, tai nạn lao động, nghỉ hưu hoặc mất khả năng lao động.

Việc tham gia BHXH giống như bạn đang xây dựng một tấm “lá chắn tài chính” bền vững, được hình thành từ quá trình đóng góp hàng tháng của chính bạn (và doanh nghiệp, nếu bạn là người lao động hưởng lương). Từ khoản đóng góp này, bạn sẽ được chi trả, trợ cấp khi xảy ra các biến cố, hoặc khi về hưu, giúp ổn định cuộc sống lâu dài và hạn chế rủi ro tài chính không mong muốn.

2. Các quyền lợi chính khi tham gia bảo hiểm xã hội

Khi tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, người lao động sẽ được đảm bảo một số quyền lợi thiết thực. Dưới đây là các chế độ quan trọng nhất mà bạn nên nắm rõ:

2.1. Chế độ ốm đau

Trong thời gian không thể làm việc do bệnh tật hoặc tai nạn ngoài lao động, BHXH sẽ hỗ trợ một phần thu nhập hàng ngày, giúp người lao động yên tâm điều trị mà không quá lo lắng về tài chính.

Mức hưởng: Tùy theo số năm đã đóng bảo hiểm và loại hình lao động (bình thường hay độc hại).
Thời gian hưởng: Tối đa từ 30 đến 70 ngày/năm, tùy theo điều kiện làm việc và thời gian đóng BHXH.

2.2. Chế độ thai sản

Đây là quyền lợi đặc biệt cho người lao động nữ (và cả nam giới trong một số trường hợp):

Lao động nữ được nghỉ thai sản 6 tháng, hưởng 100% mức bình quân lương tháng đóng BHXH trong 6 tháng gần nhất trước khi nghỉ.
Lao động nam có vợ sinh con được nghỉ từ 5 đến 14 ngày, cũng có thể được hưởng chế độ thai sản theo quy định.

Xem thêm: Trước khi quyết định sinh con: Đừng bỏ qua 4 câu hỏi quan trọng này!

2.3. Chế độ tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp

Khi bị tai nạn trong quá trình làm việc hoặc mắc bệnh nghề nghiệp, người lao động sẽ được:

Hỗ trợ toàn bộ chi phí điều trị, phục hồi chức năng.
Bồi thường hoặc trợ cấp tùy theo mức độ suy giảm khả năng lao động.
Trong trường hợp tử vong do tai nạn lao động, thân nhân cũng sẽ được hưởng trợ cấp.

2.4. Chế độ hưu trí

Đây là quyền lợi lâu dài, là đích đến của quá trình tham gia BHXH. Khi đủ điều kiện về tuổi đời và số năm đóng bảo hiểm, bạn sẽ được nhận lương hưu hàng tháng, giúp đảm bảo cuộc sống khi không còn lao động.

Theo Luật BHXH sửa đổi năm 2024 (Luật số 41/2014/QH15), mức lương hưu được tính như sau:

Lao động nữ:
- Hưởng 45% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH với 15 năm đầu tiên.
- Mỗi năm đóng thêm được tính thêm 2%, tối đa là 75%.
Lao động nam:
- Hưởng 45% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH với 20 năm đầu tiên.
- Mỗi năm đóng thêm được tính thêm 2%, tối đa là 75%.

2.5. Chế độ tử tuất

Khi người lao động qua đời, thân nhân sẽ được nhận trợ cấp một lần hoặc trợ cấp hàng tháng tùy vào thời gian đóng bảo hiểm và mức độ phụ thuộc của người thân.

Xem thêm: Người Việt nên biết: 5+ loại bảo hiểm thiết yếu trong đời sống hiện đại

3. Cách tính mức đóng bảo hiểm xã hội

Mức đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) phụ thuộc vào loại hình tham gia (bắt buộc hoặc tự nguyện) và mức thu nhập làm căn cứ đóng. Cụ thể:

3.1. BHXH bắt buộc

Áp dụng đối với người lao động làm việc theo hợp đồng có thời hạn từ 1 tháng trở lên, mức đóng được tính như sau:

Người lao động đóng 8% lương/tháng vào quỹ hưu trí và tử tuất.
Người sử dụng lao động đóng 17,5% lương/tháng, bao gồm:
- 14% vào quỹ hưu trí và tử tuất,
- 3% vào quỹ ốm đau, thai sản,
- 0,5% vào quỹ tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp.

Ví dụ minh họa: Nếu mức lương tháng của bạn là 10 triệu đồng thì:

Bạn đóng: 800.000 đồng/tháng,
Công ty đóng: 1.750.000 đồng/tháng,
Tổng cộng mỗi tháng có 2.550.000 đồng được đóng vào quỹ BHXH của bạn.

3.2. BHXH tự nguyện

Áp dụng cho người lao động tự do, hộ kinh doanh hoặc không làm việc theo hợp đồng. Mức đóng được quy định là 22% mức thu nhập do người tham gia lựa chọn, nhưng không thấp hơn mức lương cơ sở (hiện nay là 1.800.000 đồng/tháng).

Ví dụ: Nếu bạn chọn mức thu nhập đóng BHXH là 2.000.000 đồng/tháng thì mức đóng sẽ là 440.000 đồng/tháng.

Xem thêm: Bảo hiểm nhân thọ – Giải pháp bảo vệ hay cái bẫy tâm lý?

4. Chế độ hưởng bảo hiểm xã hội mới nhất (cập nhật 2025)

Theo Luật BHXH sửa đổi có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, một số thay đổi quan trọng về điều kiện và mức hưởng được áp dụng như sau:

4.1. Về tuổi nghỉ hưu

Người lao động trong điều kiện bình thường:
- Nam: 61 tuổi 3 tháng (hướng tới 62 tuổi vào năm 2028),
- Nữ: 56 tuổi 8 tháng (hướng tới 60 tuổi vào năm 2035).
Người lao động làm việc nặng nhọc, độc hại, vùng đặc biệt khó khăn:
- Nam: 56 tuổi,
- Nữ: 51 tuổi 4 tháng.
Người có trình độ chuyên môn cao hoặc vị trí đặc biệt có thể được nghỉ muộn hơn, ví dụ:
- Nam: tối đa 66 tuổi,
- Nữ: tối đa 61 tuổi 4 tháng.

4.2. Về chế độ thai sản

Lao động nam có vợ sinh con được nghỉ từ 5 đến 14 ngày, tùy theo hình thức sinh và số con.
Lao động nữ vẫn được nghỉ thai sản 6 tháng, được hưởng lương theo quy định của BHXH.

4.3. Về chế độ ốm đau

Quy định rõ ràng hơn với các bệnh dài ngày hoặc bệnh nặng.
Thời gian nghỉ và mức hưởng được điều chỉnh phù hợp hơn với tình trạng sức khỏe và điều kiện làm việc của người lao động.

Rút ngắn thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu

Nam: từ 20 năm còn 15 năm (áp dụng theo lộ trình đến năm 2025).
Nữ: vẫn giữ quy định tối thiểu 15 năm.

Xem thêm: Báo cáo tài chính của doanh nghiệp: Chìa khóa đánh giá cổ phiếu hiệu quả

5. Làm sao để tham gia bảo hiểm xã hội?

Bạn có thể tham gia BHXH theo một trong hai hình thức:

5.1. BHXH bắt buộc

Nếu bạn làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên, công ty sẽ có trách nhiệm đăng ký và đóng BHXH cho bạn. Bạn chỉ cần kiểm tra thông tin đóng BHXH hằng tháng thông qua bảng lương hoặc ứng dụng VssID.

5.2. BHXH tự nguyện

Nếu bạn là lao động tự do, bạn có thể đăng ký tham gia tại cơ quan BHXH cấp quận/huyện nơi cư trú.

Hồ sơ bao gồm: CMND/CCCD, mẫu đăng ký, và lựa chọn mức thu nhập muốn đóng.

Bạn có thể đóng theo tháng, quý, 6 tháng hoặc cả năm để thuận tiện cho kế hoạch tài chính cá nhân.

6. Hướng dẫn xem bảo hiểm xã hội trên app VssID

Ứng dụng VssID là công cụ tiện lợi được phát triển bởi Bảo hiểm xã hội Việt Nam, giúp người dùng tra cứu thông tin BHXH nhanh chóng, minh bạch. Các bước sử dụng như sau:

Bước 1: Tải ứng dụng

Vào App Store (iOS) hoặc Google Play (Android) và tìm kiếm “VssID – Bảo hiểm xã hội số”.
Cài đặt ứng dụng chính chủ của Bảo hiểm xã hội Việt Nam.

Bước 2: Đăng ký tài khoản

Điền đầy đủ thông tin: CCCD, mã số BHXH, số điện thoại, email.
Gửi yêu cầu đăng ký và chờ cơ quan BHXH phê duyệt.

Bước 3: Đăng nhập và xem thông tin BHXH

Sau khi tài khoản được kích hoạt, bạn có thể truy cập mục “Quá trình tham gia” để:

Xem số tháng đã đóng,
Tra cứu tiền đã đóng vào từng quỹ,
Kiểm tra thông tin đơn vị công tác đã đăng ký đóng BHXH cho bạn.

Bước 4: Tra cứu các chế độ BHXH

App còn cho phép bạn xem thông tin về:

Chế độ thai sản,
Chế độ ốm đau,
Chế độ hưu trí hoặc tử tuất nếu đủ điều kiện.

Ứng dụng VssID giúp người lao động tự kiểm tra, minh bạch thông tin và chủ động bảo vệ quyền lợi của mình, không cần phụ thuộc vào bên sử dụng lao động.

Xem thêm: Độc lập tài chính, nghỉ hưu sớm: Các cấp độ và lộ trình

7. Bảo hiểm xã hội một lần và thông tin cần biết

7.1. Bảo hiểm xã hội một lần là gì?

Bảo hiểm xã hội một lần là khoản tiền trợ cấp mà người lao động có thể lựa chọn rút toàn bộ sau một khoảng thời gian tham gia bảo hiểm, thay vì tiếp tục duy trì đóng để hưởng lương hưu định kỳ khi đến tuổi nghỉ hưu.

Việc nhận BHXH một lần đồng nghĩa với việc người lao động sẽ rút toàn bộ quyền lợi đã tích lũy, và không còn đủ điều kiện để hưởng các chế độ dài hạn như lương hưu, bảo hiểm y tế khi nghỉ hưu, trợ cấp hưu trí,…

Việc rút BHXH một lần thường áp dụng trong một số trường hợp đặc biệt, như:

Người lao động không còn tham gia hệ thống BHXH sau một thời gian dài.
Người lao động có nhu cầu tài chính cấp bách.
Người lao động mắc bệnh hiểm nghèo hoặc mất sức lao động nghiêm trọng.

Tuy nhiên, đây là quyết định cần cân nhắc kỹ lưỡng, vì việc nhận BHXH một lần sẽ chấm dứt toàn bộ quyền lợi lâu dài từ bảo hiểm xã hội.

7.2. Cập nhật mới theo Luật BHXH năm 2024 (số 41/2024/QH15)

Luật BHXH sửa đổi có hiệu lực từ 01/07/2025 đã có nhiều thay đổi liên quan đến bảo hiểm xã hội một lần, nhằm hạn chế xu hướng rút BHXH sớm và khuyến khích người lao động duy trì tham gia đến khi đủ điều kiện hưởng hưu trí.

Một số điểm đáng chú ý:

Giảm thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm, giúp người lao động dễ đạt điều kiện hơn.
Không còn quyền nhận BHXH một lần với người tham gia mới sau ngày 01/07/2025, trừ các trường hợp đặc biệt như:
- Đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ số năm đóng BHXH.
- Ra nước ngoài định cư.
- Bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
- Mắc bệnh nguy hiểm đến tính mạng.
Người chưa đủ điều kiện nhận lương hưu sẽ được nhận trợ cấp hằng tháng, đồng thời ngân sách nhà nước hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế.
Khuyến khích tiếp tục đóng sau tuổi nghỉ hưu: nếu người lao động tiếp tục đóng BHXH sau tuổi nghỉ hưu, họ sẽ được nhận thêm một khoản trợ cấp một lần, tương đương 2 tháng mức lương đóng BHXH cho mỗi năm đóng thêm.

Xem thêm: Bảo hiểm phi nhân thọ là gì? Khác gì với bảo hiểm nhân thọ?

7.3. Cách tính bảo hiểm xã hội một lần

Việc tính toán mức hưởng BHXH một lần phụ thuộc vào:

Số năm đóng BHXH.
Thời điểm đóng (trước hay sau năm 2014).
Loại BHXH tham gia (bắt buộc hay tự nguyện).

Trường hợp 1: Người tham gia BHXH bắt buộc

Áp dụng theo Điều 19 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH:

Đã đóng BHXH từ đủ 1 năm trở lên:

Tiền BHXH một lần = (1,5 x mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH x số năm đóng trước 2014) + (2 x mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH x số năm đóng từ 2014 trở đi)

Đóng BHXH chưa đủ 1 năm:

Tiền BHXH một lần = 22% x tổng tiền lương tháng đã đóng BHXH (tối đa bằng 2 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH)

Trường hợp 2: Người tham gia BHXH tự nguyện

Áp dụng theo Điều 6 Thông tư 01/2016/TT-BLĐTBXH:

Đã đóng BHXH từ đủ 1 năm trở lên:

Tiền BHXH một lần = (1,5 x mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH x số năm trước 2014) + (2 x mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH x số năm từ 2014 trở đi) – Số tiền nhà nước đã hỗ trợ (*)

Xem thêm: Khi người trẻ từ chối Bảo hiểm Nhân thọ vì những niềm tin sai lầm

Đóng BHXH chưa đủ 1 năm:

Tiền BHXH một lần = 22% x tổng thu nhập đã đóng BHXH – Số tiền nhà nước đã hỗ trợ (*)

(*) Trường hợp rút BHXH 1 lần do mắc các bệnh nguy hiểm đến tính mạng không bị trừ số tiền Nhà nước hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện.

Hiện nay bạn có thể xem thông tin và tính toán trực tiếp BHXH 1 lần đơn giản trên app VssID, mà không cần áp dụng công thức quá phức tạp. Hệ thống sẽ tính toán và trả về kết quả cho bạn trong vài giây.

Bước 1: Đăng ký hoặc đăng nhập vào ứng dụng VssID.

Bước 2: Tại trang giao dịch chính chọn mục “Thông tin hưởng”, sau đó chọn mục “Một lần” và chọn “Thông tin hưởng BHXH 1 lần”.

7.4. Ví dụ minh hoạ

Chị Anh, 35 tuổi, đã làm việc tại một công ty trong 10 năm (từ 2013–2023), tham gia BHXH đầy đủ với mức bình quân lương tháng đóng BHXH là 10 triệu đồng.

Nếu chị nghỉ việc và không tham gia BHXH nữa, sau 12 tháng không đóng tiếp, chị có thể nhận BHXH một lần.

Tính toán số tiền nhận:

2 năm đầu (2013–2014): 2 năm x 1,5 tháng = 3 tháng x 10 triệu = 30 triệu đồng
8 năm sau (2015–2023): 8 năm x 2 tháng = 16 tháng x 10 triệu = 160 triệu đồng
Tổng số tiền BHXH một lần chị Anh nhận: 30 triệu + 160 triệu = 190 triệu đồng

Lưu ý: Sau khi nhận BHXH một lần, chị Anh sẽ không còn quyền hưởng lương hưu, bảo hiểm y tế khi về hưu và các quyền lợi dài hạn khác.

Xem thêm:

Tại Sao Nên Mua Bảo Hiểm Khoản Vay? | Ưu Đãi Tặng Đến 60% Gói Bảo Hiểm Tâm An Tại TrueMoney+

Bảo hiểm khoản vay là gì? Có bắt buộc phải mua không?

Kết luận

Bảo hiểm xã hội một lần là lựa chọn dành cho những trường hợp đặc biệt và cấp thiết. Tuy nhiên, để có một cuộc sống ổn định khi về già, người lao động nên cân nhắc bảo lưu thời gian đóng BHXH và hướng tới hưởng lương hưu trọn vẹn.

Nếu bạn muốn theo dõi quá trình tham gia và tính toán mức hưởng BHXH một cách minh bạch, hãy cùng TrueMoney+ cài đặt ứng dụng VssID và kiểm tra thường xuyên thông tin bảo hiểm xã hội của mình.

Cập nhật thêm thông tin của TrueMoney+ tại:

Facebook: https://www.facebook.com/truemoneyplusofficial/

Zalo: https://zalo.me/86794561927556015

Tiktok: https://www.tiktok.com/@truemoneyplusofficial

Youtube: https://www.youtube.com/@truemoneyplus.official