Chuyển khoản nhầm số tài khoản, nhầm người nhận hoặc nhầm số tiền là tình huống không ít người có thể gặp phải khi thanh toán bằng ngân hàng. Lúc này, câu hỏi được quan tâm nhất thường là: “Chuyển khoản nhầm có lấy lại được không?”

Câu trả lời là có khả năng lấy lại, nhưng không nên hiểu rằng mọi giao dịch chuyển nhầm đều được hoàn tiền tự động hoặc ngay lập tức. Việc thu hồi tiền còn phụ thuộc vào trạng thái giao dịch, thông tin người nhận và quá trình phối hợp xử lý giữa các bên liên quan.

Nếu vừa phát hiện chuyển khoản nhầm, điều quan trọng nhất là liên hệ với ngân hàng hoặc tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán càng sớm càng tốt để yêu cầu tra soát.

Chuyển khoản nhầm có lấy lại được không?

Có thể lấy lại tiền chuyển khoản nhầm, nhưng người chuyển cần chủ động yêu cầu ngân hàng hoặc tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán tra soát giao dịch.

Theo Thông tư 15/2024/TT-NHNN, khi phát hiện giao dịch chuyển tiền có sai sót, các bên liên quan phải có biện pháp xử lý, điều chỉnh theo quy định. Tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán cũng phải có quy trình tiếp nhận và xử lý yêu cầu tra soát, khiếu nại của khách hàng.

Khả năng thu hồi tiền thường thuận lợi hơn nếu người chuyển phát hiện và thông báo sớm, cung cấp đầy đủ thông tin giao dịch và phối hợp với ngân hàng trong quá trình xác minh.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng ngân hàng có thể đơn phương hoàn tiền trong mọi trường hợp. Nếu tiền đã được ghi có vào tài khoản của người nhận, việc xử lý có thể cần sự phối hợp của ngân hàng nhận và các bên liên quan.

Cần làm gì ngay khi chuyển khoản nhầm?

Nếu phát hiện mình vừa chuyển tiền nhầm, hãy ưu tiên thực hiện các bước sau.

1. Liên hệ ngay với ngân hàng hoặc tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán

Hãy sử dụng kênh chính thức của ngân hàng như tổng đài, ứng dụng hoặc phòng giao dịch để thông báo về giao dịch chuyển nhầm.

Không nên chờ vài ngày với hy vọng người nhận tự phát hiện và hoàn tiền.

Thông tư 15/2024/TT-NHNN quy định tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phải có các hình thức tiếp nhận yêu cầu tra soát, khiếu nại và quy trình xác minh thông tin khách hàng.

2. Chuẩn bị đầy đủ thông tin giao dịch

Khi yêu cầu tra soát, bạn nên chuẩn bị:

• Họ tên người chuyển;
• Số tài khoản hoặc thông tin tài khoản chuyển tiền;
• Số tiền đã chuyển;
• Thời gian giao dịch;
• Số tài khoản hoặc thông tin người nhận;
• Ngân hàng nhận tiền;
• Nội dung chuyển khoản;
• Mã/số tham chiếu giao dịch nếu có;
• Ảnh chụp hoặc chứng từ giao dịch.

Những thông tin này giúp ngân hàng xác định giao dịch nhanh và chính xác hơn.

3. Yêu cầu tra soát giao dịch

Bạn cần nói rõ với ngân hàng rằng đây là giao dịch chuyển khoản nhầm và đề nghị được tra soát, hỗ trợ thu hồi tiền.

Theo quy định hiện hành, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phải quy định thời hạn khách hàng được quyền đề nghị tra soát, khiếu nại nhưng thời hạn này không được ít hơn 60 ngày kể từ ngày phát sinh giao dịch. Dù vậy, điều này không có nghĩa người chuyển nên chờ đến sát thời hạn mới yêu cầu tra soát.

Càng phát hiện sớm và liên hệ sớm, bạn càng có cơ sở để xử lý tình huống kịp thời.

4. Lưu lại mã yêu cầu tra soát

Sau khi gửi yêu cầu, hãy lưu lại:

• Mã yêu cầu;
• Thời gian tiếp nhận;
• Kênh đã gửi yêu cầu;
• Nội dung trao đổi với ngân hàng;
• Các chứng từ liên quan.

Những thông tin này có thể cần thiết nếu phải tiếp tục trao đổi hoặc khiếu nại về sau.

Ngân hàng xử lý giao dịch chuyển khoản nhầm như thế nào?

Tùy từng tình huống, quy trình thực tế có thể khác nhau.

Chuyển khoản nhầm trong cùng ngân hàng

Nếu chuyển nhầm sang một tài khoản khác nhưng cùng ngân hàng, ngân hàng có thể xác minh giao dịch và phối hợp với tài khoản nhận theo quy trình xử lý sai sót, tra soát của mình.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng việc chuyển cùng ngân hàng đồng nghĩa tiền sẽ được hoàn lại ngay.

Chuyển khoản nhầm sang ngân hàng khác

Nếu người nhận sử dụng ngân hàng khác, ngân hàng nơi bạn chuyển tiền có thể cần phối hợp với ngân hàng nhận để thực hiện tra soát.

Thông tư 15/2024/TT-NHNN quy định các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán có trách nhiệm phối hợp xử lý yêu cầu tra soát giữa các bên theo quy định.

Vì vậy, nếu chuyển nhầm sang ngân hàng khác, người chuyển vẫn nên liên hệ với ngân hàng của mình trước thay vì tự tìm cách liên hệ với ngân hàng của người nhận.

Trường hợp giao dịch chưa hoàn tất

Nếu giao dịch đang ở trạng thái chưa hoàn tất hoặc phát sinh lỗi trong quá trình xử lý, ngân hàng có thể kiểm tra trạng thái giao dịch và thực hiện xử lý theo quy trình tương ứng.

Đây là một trong những lý do bạn nên liên hệ với ngân hàng ngay khi phát hiện sai sót.

Trường hợp tiền đã vào tài khoản người nhận

Đây là trường hợp phức tạp hơn.

Khi tiền đã được ghi có vào tài khoản của một người khác, việc thu hồi không nên được hiểu là ngân hàng mặc nhiên có thể lấy tiền khỏi tài khoản đó và trả lại cho người chuyển.

Ngân hàng sẽ thực hiện tra soát, xác minh và phối hợp với các bên liên quan theo quy định và quy trình áp dụng cho giao dịch.

Người nhận tiền chuyển nhầm có phải trả lại không?

Về nguyên tắc, người nhận tiền do chuyển nhầm không có căn cứ để sở hữu số tiền đó chỉ vì tiền đã được ghi có vào tài khoản của mình.

Điều 579 Bộ luật Dân sự 2015 quy định người chiếm hữu, sử dụng tài sản của người khác mà không có căn cứ pháp luật phải hoàn trả cho chủ sở hữu hoặc người có quyền đối với tài sản. Trường hợp được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật gây thiệt hại cho người khác cũng phải hoàn trả khoản lợi đó.

Do đó, nếu nhận được một khoản tiền mà mình biết hoặc có căn cứ để xác định là tiền chuyển nhầm, người nhận không nên tự ý sử dụng số tiền đó.

Nếu không tìm được chủ sở hữu hoặc người có quyền đối với tài sản trong trường hợp thuộc phạm vi điều luật, tài sản được xử lý theo quy định pháp luật.

Chuyển khoản nhầm nhưng người nhận không trả thì làm gì?

Đây là tình huống khiến nhiều người lo lắng nhất.

Trước hết, hãy tiếp tục làm việc với ngân hàng và cung cấp đầy đủ bằng chứng về giao dịch.

Bước 1: Lưu toàn bộ chứng từ

Nên lưu:

• Lịch sử giao dịch;
• Biên lai chuyển tiền;
• Sao kê;
• Mã giao dịch;
• Nội dung chuyển khoản;
• Thông tin tài khoản nhận;
• Nội dung trao đổi với ngân hàng.

Không nên xóa tin nhắn, email hoặc thông tin liên quan đến quá trình tra soát.

Bước 2: Theo dõi kết quả tra soát

Theo Thông tư 15/2024/TT-NHNN, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phải có quy trình xử lý tra soát, khiếu nại và trả lời khách hàng theo thời hạn quy định; thời hạn xử lý khiếu nại theo thỏa thuận không được quá 30 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận yêu cầu khiếu nại.

Thời gian xử lý thực tế của một vụ chuyển khoản nhầm có thể phụ thuộc vào tính chất giao dịch và việc phối hợp giữa các bên.

Bước 3: Xem xét các phương án pháp lý nếu không thể giải quyết

Nếu việc tra soát không giải quyết được và có căn cứ cho rằng người khác đang chiếm giữ tài sản không có căn cứ pháp luật, người chuyển có thể cân nhắc các phương án pháp lý phù hợp để yêu cầu bảo vệ quyền lợi của mình.

Điều 166 Bộ luật Dân sự 2015 quy định chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản có quyền đòi lại tài sản từ người chiếm hữu, người sử dụng hoặc người được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật.

Trong một số trường hợp cụ thể, hành vi cố tình không trả lại tài sản còn có thể phát sinh trách nhiệm hình sự theo Điều 176 Bộ luật Hình sự về tội chiếm giữ trái phép tài sản. Tuy nhiên, việc một trường hợp cụ thể có đủ dấu hiệu của tội phạm hay không phải được xem xét dựa trên đầy đủ điều kiện của pháp luật, không chỉ dựa vào việc “nhận tiền chuyển nhầm”.

Chuyển khoản nhầm bao lâu thì lấy lại được?

Không có một mốc thời gian cố định áp dụng cho mọi giao dịch chuyển khoản nhầm.

Thời gian xử lý có thể phụ thuộc vào:

• Giao dịch cùng hay khác ngân hàng;
• Giao dịch đã hoàn tất hay chưa;
• Thông tin người nhận có chính xác hay không;
• Số tiền đã được ghi có vào tài khoản hay chưa;
• Khả năng phối hợp của ngân hàng nhận;
• Người nhận có hợp tác hoàn trả hay không;
• Tình huống có dấu hiệu tranh chấp hoặc vi phạm pháp luật hay không.

Vì vậy, không nên tin vào các thông tin kiểu “chuyển khoản nhầm sau X giờ là mất tiền” hoặc “ngân hàng luôn hoàn tiền trong X ngày” nếu không có căn cứ cụ thể từ ngân hàng hoặc quy định áp dụng cho giao dịch đó.

Làm sao hạn chế chuyển khoản nhầm?

Phòng tránh vẫn là cách đơn giản nhất để giảm rủi ro.

Kiểm tra tên người nhận trước khi xác nhận

Trước khi bấm xác nhận, hãy kiểm tra ít nhất:

• Tên người nhận;
• Số tài khoản;
• Tên ngân hàng;
• Số tiền.

Đặc biệt với khoản tiền lớn, không nên chỉ nhìn vào vài chữ số cuối của số tài khoản.

Kiểm tra số tiền trước khi chuyển

Một lỗi phổ biến là nhập thừa số 0 hoặc chọn nhầm số tiền.

Với giao dịch giá trị lớn, nên dừng lại vài giây để kiểm tra lại trước khi xác nhận.

Giữ nội dung chuyển khoản rõ ràng

Nội dung chuyển khoản nên ngắn gọn và thể hiện đúng mục đích giao dịch.

Điều này giúp bạn dễ đối chiếu giao dịch sau này nếu phát sinh vấn đề.

Không vội chuyển lại khi có người báo “chuyển nhầm”

Nếu có người lạ liên hệ và nói rằng họ vừa chuyển nhầm tiền cho bạn, không nên vội chuyển tiền lại theo một tài khoản khác do họ cung cấp.

Hãy kiểm tra lịch sử giao dịch và liên hệ với ngân hàng qua kênh chính thức để xác minh trước.

Đây là điểm đặc biệt quan trọng vì một tình huống “chuyển tiền nhầm” cũng có thể bị lợi dụng trong các kịch bản lừa đảo.

Checklist cần nhớ nếu chuyển khoản nhầm

Nếu chẳng may chuyển khoản nhầm, hãy nhớ 5 việc sau:

1. Bình tĩnh
Không xóa lịch sử giao dịch hoặc các bằng chứng liên quan.

2. Kiểm tra giao dịch
Xác định chính xác số tiền, thời gian, tài khoản và ngân hàng nhận.

3. Liên hệ ngân hàng ngay
Thông báo giao dịch chuyển nhầm và yêu cầu tra soát.

4. Lưu mã yêu cầu
Theo dõi quá trình xử lý và giữ lại toàn bộ chứng từ.

5. Nếu không giải quyết được
Tiếp tục làm việc với ngân hàng và cân nhắc phương án pháp lý phù hợp nếu có căn cứ để yêu cầu hoàn trả tài sản.

Kết luận

Chuyển khoản nhầm có thể lấy lại được, nhưng không nên chủ quan hoặc chờ người nhận tự trả lại tiền. Việc cần làm đầu tiên là liên hệ ngay với ngân hàng hoặc tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán để yêu cầu tra soát, đồng thời lưu giữ đầy đủ chứng từ giao dịch.

Về mặt pháp lý, người nhận tiền không có căn cứ pháp luật có nghĩa vụ hoàn trả tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự. Trong trường hợp phát sinh tranh chấp hoặc người nhận cố tình không hoàn trả, cách xử lý tiếp theo cần căn cứ vào tình huống cụ thể và quy định pháp luật hiện hành.

Quan trọng hơn, trước mỗi giao dịch chuyển tiền, hãy dành vài giây kiểm tra đúng người – đúng tài khoản – đúng số tiền. Một lần kiểm tra trước khi bấm xác nhận luôn đơn giản hơn rất nhiều so với việc xử lý một giao dịch chuyển khoản nhầm sau đó.

Xem thêm

Cách tiết kiệm khi lương thấp: 9 cách tích lũy hiệu quả